Λίγες φανέλες στον κόσμο έχουν τόσο ξεχωριστό χρώμα όσο της Τορίνο. Δεν είναι κόκκινο, δεν είναι μπορντό: είναι γκρανάτα. Πίσω του κρύβονται θρύλοι, μια πόλη μοιρασμένη στα δύο και μία από τις μεγαλύτερες τραγωδίες του αθλητισμού.

Μια μπιραρία και μια «επανάσταση»

Η Τορίνο γεννήθηκε στις 3 Δεκεμβρίου 1906, στην μπιραρία Βόιγκτ, στην οδό Πιέτρο Μίκα του Τορίνο. Εκεί η FC Torinese ενώθηκε με μια ομάδα αντιφρονούντων της Γιουβέντους. Επικεφαλής τους ήταν ο Ελβετός επιχειρηματίας Άλφρεντ Ντικ.

Με λίγα λόγια, η Τορίνο γεννήθηκε από μια διαφωνία μέσα στη Γιουβέντους. Από την πρώτη μέρα, λοιπόν, το ντέρμπι της πόλης είχε κάτι προσωπικό.

Πρώτος πρόεδρος ήταν ο Χανς Σένμπροντ, και στις 16 Δεκεμβρίου 1906 η νέα ομάδα έκανε ντεμπούτο νικώντας 3-1 την Προ Βερτσέλι. Τα πρώτα ματς δόθηκαν στο Βελοντρόμο Ουμπέρτο Α', το γήπεδο όπου είχε γίνει το πρώτο πρωτάθλημα Ιταλίας το 1898. Στις 3 Δεκεμβρίου 2026 ο σύλλογος κλείνει 120 χρόνια ζωής.

Από πού ήρθε το γκρανάτα;

Κανείς δεν ξέρει με σιγουριά. Η πιο διαδεδομένη εκδοχή συνδέει το χρώμα με τον Οίκο της Σαβοΐας και τον Δούκα των Αβρούζων. Σύμφωνα με τον θρύλο, το 1706 η Ταξιαρχία Σαβοΐας φόρεσε ένα μαντίλι στο χρώμα του αίματος, για να τιμήσει έναν αγγελιοφόρο που σκοτώθηκε φέρνοντας τα νέα της απελευθέρωσης του Τορίνο από τους Γάλλους.

Κάποιοι ιστορικοί δίνουν πιο πεζή εξήγηση: ο Ντικ υποστήριζε την ελβετική Σερβέτ, που φορούσε επίσης γκρανάτα. Υπάρχει και η πιο αστεία ιστορία, ότι κόκκινες φανέλες ξέβαψαν στο πλύσιμο και το αποτέλεσμα θεωρήθηκε γούρι. Καμία από τις τρεις δεν έχει αποδειχθεί, και η τελευταία μοιάζει περισσότερο με ανέκδοτο.

Ο ταύρος στο στήθος

Στη φανέλα της Τορίνο δεν μπορεί να λείπει ο ταύρος. Ο ορθωμένος ταύρος είναι το σύμβολο της ίδιας της πόλης του Τορίνο, και από εκεί η ομάδα πήρε το παρατσούκλι «Il Toro».

Το σήμα έχει αλλάξει πολλές φορές. Το σημερινό χρονολογείται από τη σεζόν 2005-06 και η χρονιά «1906» προστέθηκε αργότερα. Το τετράγωνο σήμα της δεκαετίας του 1980, πάντως, παραμένει το αγαπημένο πολλών οπαδών, και γι' αυτό εμφανίζεται συχνά σε ρετρό φανέλες.

Γκράντε Τορίνο: η ομάδα που ήταν η Ιταλία

Στη δεκαετία του 1940 η γκρανάτα φανέλα έγινε η πιο φοβερή της Ιταλίας. Η «Γκράντε Τορίνο» κατέκτησε πέντε σερί πρωταθλήματα και το 1943 έγινε η πρώτη ομάδα που πήρε πρωτάθλημα και Κύπελλο την ίδια χρονιά.

Ήταν τόσο κυρίαρχη που έδινε οκτώ με δέκα βασικούς στην εθνική Ιταλίας. Για πολλούς, ήταν η καλύτερη ομάδα που έβγαλε ποτέ η χώρα.

Σουπέργκα, 4 Μαΐου 1949

Η ιστορία σταμάτησε απότομα. Στις 4 Μαΐου 1949, το αεροπλάνο που έφερνε την ομάδα πίσω από ένα φιλικό με την Μπενφίκα στη Λισαβόνα συνετρίβη μέσα στην ομίχλη στον τοίχο της βασιλικής της Σουπέργκα, πάνω από το Τορίνο.

Σκοτώθηκαν 31 άνθρωποι: παίκτες, προπονητές, στελέχη, δημοσιογράφοι και το πλήρωμα. Ανάμεσά τους ήταν οι προπονητές Έγκρι Έρμπσταϊν και Λέσλι Λίβσλεϊ. Από τότε, κάθε 4 Μαΐου το ιταλικό ποδόσφαιρο θυμάται την ομάδα που χάθηκε στην κορυφή της.

Το 1976: το σκουντέτο της αναγέννησης

Χρειάστηκαν 27 χρόνια για να ξαναγιορτάσει η Τορίνο πρωτάθλημα. Τη σεζόν 1975-76 η Γιουβέντους προηγούνταν με πέντε βαθμούς την άνοιξη, όμως έχασε τρία σερί ματς, ανάμεσά τους και το ντέρμπι.

Η Τορίνο την πέρασε και στην τελευταία αγωνιστική της αρκούσε μια ισοπαλία με την Τσεζένα, αφού η Γιουβέντους έχασε στην Περούτζια. Ο τίτλος ήρθε με δύο βαθμούς διαφορά. Ήταν το έβδομο σκουντέτο της, και ίσως το πιο συγκινητικό.

Μια φανέλα για συλλέκτες με καρδιά

Η φανέλα της Τορίνο δεν είναι απλώς ένα όμορφο χρώμα. Κουβαλά τη γέννηση ενός ντέρμπι, τον θρύλο της Γκράντε Τορίνο και τη μνήμη της Σουπέργκα, και με τα 120 χρόνια του συλλόγου γίνεται ακόμα πιο ξεχωριστή.

Είναι από εκείνες τις φανέλες που σε κάνουν να σταματάς και να ρωτάς «ποια ομάδα είναι αυτή;».

Δες τις συλλεκτικές φανέλες στο sportarena.gr.

Φωτογραφία: Η Γκράντε Τορίνο τη σεζόν 1948-49 – άγνωστος φωτογράφος, Wikimedia Commons, κοινό κτήμα.