Στις 4 Οκτωβρίου 1945, λίγους μήνες μετά το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, νεαροί αξιωματικοί του γιουγκοσλαβικού στρατού ίδρυσαν στο Βελιγράδι μια ομάδα ποδοσφαίρου. Στις 4 Οκτωβρίου 2027 η Παρτίζαν κλείνει 82 χρόνια. Είναι μια ιστορία με στρατηγούς που αγαπούσαν τη μπάλα, μια φανέλα που άλλαξε χρώμα χάρη στη Γιουβέντους και έναν τελικό που χάθηκε στο τελευταίο εικοσάλεπτο.

Στρατηγοί, γκολ και ένα πρώτο νταμπλ

Η Παρτίζαν γεννήθηκε ως το ποδοσφαιρικό τμήμα του Κεντρικού Οίκου του Γιουγκοσλαβικού Στρατού. Την ίδια μέρα ιδρύθηκαν και τμήματα στίβου, σκακιού, μπάσκετ και βόλεϊ.

Πίσω από την ίδρυση βρίσκονταν νεαροί αξιωματικοί, ανάμεσά τους βετεράνοι του Ισπανικού Εμφυλίου όπως ο Κότσα Πόποβιτς και ο Πέκο Ντάπτσεβιτς. Ο Σβέτοζαρ Βουκμάνοβιτς «Τέμπο» ήταν αυτός που πίεσε περισσότερο να γίνει η ομάδα.

Το όνομα τιμά τους Παρτιζάνους, το αντιστασιακό κίνημα που πολέμησε στη Γιουγκοσλαβία στον πόλεμο.

Μόλις δύο μέρες μετά την ίδρυση, η Παρτίζαν έπαιξε φιλικό με μια μικτή του Ζέμουν και νίκησε 4-2. Το πρώτο γκολ στην ιστορία της το πέτυχε ο Φλόριαν Ματέκαλο.

Η ομάδα μάζεψε ταλέντα από όλη τη χώρα, όπως ο Στιέπαν Μπόμπεκ, που έγινε ο ηγέτης της τη δεκαετία του '50. Ήδη τη σεζόν 1946-47 κατέκτησε πρωτάθλημα και κύπελλο και έγινε η πρώτη ομάδα της χώρας με νταμπλ.

Από το μπλε-κόκκινο στο ασπρόμαυρο

Λίγοι θυμούνται ότι η Παρτίζαν δεν ξεκίνησε ασπρόμαυρη. Οι πρώτες εμφανίσεις ήταν σκούρες κόκκινες, μπλε ή λευκές, και από την ίδρυση η ομάδα φορούσε κυρίως μπλε και κόκκινο.

Η μεγάλη αλλαγή ήρθε το 1957-58. Σύμφωνα με την ιστορία που διηγείται ο σύλλογος, ο πρόεδρος της Γιουβέντους, Ουμπέρτο Ανιέλι, χάρισε στην ομάδα δύο σετ ασπρόμαυρες φανέλες μετά από ένα φιλικό το 1957.

Από τότε η Παρτίζαν είναι οι «Κρνο-μπέλι», οι ασπρόμαυροι. Το άλλο της παρατσούκλι, «Πάρνι βάλιακ» (ο οδοστρωτήρας), το έδωσε ο Τύπος το 1953 μετά από ένα 7-1 επί του Ερυθρού Αστέρα.

Ένα σήμα με αστέρι και πυρσούς

Το πρώτο σήμα του 1945 ήταν ένας μπλε δίσκος με ένα κόκκινο πεντάκτινο αστέρι και τα γράμματα «JA», από τον Γιουγκοσλαβικό Στρατό. Στις αρχές της δεκαετίας του '50 η αναφορά στον στρατό αντικαταστάθηκε από τις λέξεις «Αθλητική Εταιρεία» και το σήμα έγινε ασπρόμαυρο.

Μετά το 1963 προστέθηκε ένας έκτος πυρσός και το 1992 ήρθε η λέξη «Ποδοσφαιρικός Σύλλογος». Το 2007-08 μπήκαν δύο αστέρια πάνω από το σήμα για τα 20 πρωταθλήματα.

Το βράδυ του Heysel και οι θρύλοι

Η σεζόν 1965-66 είναι η πιο λαμπρή στην ιστορία της. Η Παρτίζαν απέκλεισε στα ημιτελικά τη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ και έγινε η πρώτη ομάδα από τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη σε τελικό Κυπέλλου Πρωταθλητριών.

Στις 11 Μαΐου 1966, στο Heysel των Βρυξελλών, ο Βελιμπόρ Βάσοβιτς έδωσε το προβάδισμα και η ομάδα κράτησε το 1-0 ως το 70ό λεπτό. Η Ρεάλ Μαδρίτης όμως γύρισε το παιχνίδι και κέρδισε 2-1.

Από τη φανέλα πέρασαν ο Μιλούτιν Σόσκιτς, ο Ιβάν Τσούρκοβιτς, ο Πρέντραγκ Μιγιάτοβιτς, ο Σάβο Μιλόσεβιτς και ο Ντούσαν Βλάχοβιτς. Ξεχωριστή θέση έχει ο Ντράγκαν Μάντσε, το είδωλο των οπαδών που έφυγε από τη ζωή το 1985, μόλις 22 χρονών.

Γκρομπάρι και το σπίτι τους

Οι οργανωμένοι οπαδοί, οι Γκρομπάρι (νεκροθάφτες), εμφανίστηκαν το 1970. Σύμφωνα με τη συνήθη εκδοχή, το όνομα τους το έδωσαν οι αντίπαλοι του Ερυθρού Αστέρα εξαιτίας του μαύρου χρώματος.

Το γήπεδο της Παρτίζαν, παλιότερα γνωστό ως γήπεδο JNA, άνοιξε στις 22 Δεκεμβρίου 1951. Σήμερα η ομάδα αγωνίζεται στη SuperLiga της Σερβίας, όπου τερμάτισε τρίτη τη σεζόν 2025-26.

Γιόρτασε μαζί μας

Από τη στρατιωτική λέσχη του 1945 ως τις ασπρόμαυρες ρίγες που ήρθαν από το Τορίνο, η Παρτίζαν έχει γράψει τη δική της ξεχωριστή ιστορία. Χρόνια πολλά στους Κρνο-μπέλι για τα 82 τους χρόνια!

Δες τις φανέλες της Παρτίζαν στο sportarena.gr.

Φωτογραφία: το γήπεδο της Παρτίζαν στο Βελιγράδι – David Holt, Wikimedia Commons, άδεια CC BY-SA 2.0.