Ο ΠΑΟΚ ιδρύθηκε στις 20 Απριλίου 1926 στη Θεσσαλονίκη από πρόσφυγες της Κωνσταντινούπολης. Στις 20 Απριλίου 2027 ο Δικέφαλος κλείνει 101 χρόνια. Πίσω από τα ασπρόμαυρα κρύβεται μια ιστορία ξεριζωμού, μνήμης και ελπίδας.

Από την Πόλη στη Θεσσαλονίκη

Μετά τον ελληνοτουρκικό πόλεμο, πολλοί Κωνσταντινουπολίτες εγκαταστάθηκαν στη Θεσσαλονίκη. Εκεί λειτουργούσε η Ένωσις Κωνσταντινουπολιτών Θεσσαλονίκης, ένας κοινωνικός σύλλογος με ρίζες στον Πέρα Κλουμπ της Πόλης. Ο ΠΑΟΚ γεννήθηκε μέσα από μια διαφωνία με αυτήν την οργάνωση.

Ο ευρύτερος σύλλογος ΠΑΟΚ συνδέεται στενά με τον Ερμή, αθλητικό σύλλογο που ιδρύθηκε το 1875 στο Πέραν της Κωνσταντινούπολης. Πρώτος προπονητής της ποδοσφαιρικής ομάδας ήταν ο Κώστας Ανδρεάδης και πρώτος αρχηγός ο Μιχάλης Βεντουρέλης.

Τον Μάρτιο του 1929 διαλύθηκε η ΑΕΚ Θεσσαλονίκης και τα μέλη της πέρασαν στον ΠΑΟΚ. Έτσι ο ΠΑΟΚ έγινε ο μοναδικός προσφυγικός σύλλογος της πόλης.

Τι σημαίνουν τα τέσσερα γράμματα

ΠΑΟΚ σημαίνει Πανθεσσαλονίκειος Αθλητικός Όμιλος Κωνσταντινουπολιτών. Το όνομα τιμά τους ανθρώπους και τους τόπους της Πόλης και της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Ήταν ένας τρόπος να μείνει ζωντανή η πατρίδα που άφησαν πίσω τους οι ιδρυτές.

Από το τριφύλλι στον δικέφαλο

Το πρώτο σήμα του ΠΑΟΚ ήταν ένα πέταλο με ένα τετράφυλλο τριφύλλι. Το 1929, μετά την ένταξη των μελών της ΑΕΚ Θεσσαλονίκης, υιοθετήθηκε ο δικέφαλος αετός, για να θυμίζει τη βυζαντινή και κωνσταντινουπολίτικη κληρονομιά.

Ο αετός του ΠΑΟΚ έχει τα φτερά του κλειστά, ως σημάδι θλίψης για τις χαμένες πατρίδες. Το 2013 προστέθηκε χρυσό περίγραμμα, που παραπέμπει στο βυζαντινό παρελθόν.

Ασπρόμαυρα: πένθος και ελπίδα

Τα χρώματα έχουν καθαρό συμβολισμό. Το μαύρο για την πίκρα του ξεριζωμού από τις πατρογονικές εστίες και το λευκό για την ελπίδα μιας νέας αρχής.

Η κλασική φανέλα έχει κάθετες ασπρόμαυρες ρίγες, με μαύρο ή λευκό σορτσάκι και κάλτσες. Οι κατασκευαστές και οι χορηγοί άλλαξαν πολλές φορές από τη δεκαετία του 1970, και σήμερα τη φανέλα φτιάχνει η Macron.

Για τα 100 χρόνια, το 2026, ο σύλλογος κυκλοφόρησε επετειακές φανέλες. Η ριγέ θυμίζει τις φαρδιές ρίγες της δεκαετίας του 1970, με μακριά μανίκια, χρυσά γράμματα και υφαντό σήμα στο κέντρο. Η μαύρη φέρει το πρώτο σήμα του συλλόγου, το τετράφυλλο τριφύλλι.

Από το Συντριβάνι στην Τούμπα

Τα πρώτα φιλικά, το 1926, έγιναν στο γήπεδο του Θερμαϊκού. Στις 5 Ιουνίου 1932 εγκαινιάστηκε το γήπεδο του Συντριβανίου, με νίκη 3-2 επί του Ηρακλή.

Στις 6 Σεπτεμβρίου 1959 άνοιξε η Τούμπα, που χτίστηκε με έρανο, με φιλική νίκη 1-0 επί της ΑΕΚ. Ήταν το πρώτο ελληνικό γήπεδο με χλοοτάπητα, κάτι σπάνιο για την εποχή.

Άνοιξε με περίπου 15.000 θέσεις και ως τα μέσα της δεκαετίας του 1970 χωρούσε γύρω στις 45.000. Οι οπαδοί τη λένε «Μαύρη Κόλαση», για την καυτή ατμόσφαιρα που συναντούν εκεί οι αντίπαλοι.

Τίτλοι και θρύλοι

Το πρώτο πρωτάθλημα ήρθε το 1976 με τον Ούγγρο Γκιούλα Λόραντ και το δεύτερο το 1985. Το 2018-19 ο ΠΑΟΚ πήρε το πρωτάθλημα αήττητος, με 26 νίκες και 4 ισοπαλίες, και μαζί το Κύπελλο, το πρώτο νταμπλ της ιστορίας του. Το 2024 ήρθε ο τέταρτος τίτλος.

Ρεκόρ συμμετοχών στο πρωτάθλημα κρατά ο Γιώργος Κούδας με 504 αγώνες. Πρώτος σκόρερ είναι ο Σταύρος Σαράφης με 169 γκολ, ενώ τη φανέλα φόρεσαν ως αρχηγοί και ο Θοδωρής Ζαγοράκης και ο Βιεϊρίνια.

Γιόρτασε μαζί μας

Από ένα πέταλο με τριφύλλι μέχρι τον δικέφαλο με τα κλειστά φτερά, ο ΠΑΟΚ κουβαλά στη φανέλα του τη μνήμη της Πόλης. Χρόνια πολλά στον Δικέφαλο για τα 101 του χρόνια!

Δες τις φανέλες του ΠΑΟΚ στο sportarena.gr.

Φωτογραφία: Άποψη του γηπέδου της Τούμπας από τη Θύρα 4 – Gparalikidis, Wikimedia Commons, άδεια CC0 1.0.