Στις 9 Μαρτίου 1926 μια παρέα επιφανών Αγρινιωτών έβαλε τις βάσεις για έναν σύλλογο που θα γινόταν σύμβολο μιας ολόκληρης περιοχής. Στις 9 Μαρτίου 2027 ο Παναιτωλικός κλείνει 101 χρόνια, ανοίγοντας τον δεύτερο αιώνα του. Η ιστορία του έχει γυμνάσιο, νυχτερινά σχολεία, έναν μυθικό ήρωα και, φυσικά, πολύ κίτρινο και μπλε.
Ένα γυμνάσιο και δεκαέξι ιδρυτές
Ο σύλλογος ιδρύθηκε μέσα στο γυμνάσιο του Αγρινίου, με καταστατικό 42 άρθρων και την επωνυμία Γυμναστικός Σύλλογος «Παναιτωλικός». Τους ιδρυτές ήταν δεκαέξι, ανάμεσά τους ο Ευθύμιος Χαβέλλας. Εκείνος προήδρευσε της προσωρινής τριμελούς επιτροπής που διοίκησε τα πρώτα βήματα.
Ο στόχος, σύμφωνα με την ιδρυτική διακήρυξη, ήταν η ανάπτυξη του γυμναστικού και αγωνιστικού φρονήματος των νέων. Το όνομα παραπέμπει σε όλη την Αιτωλία, όχι μόνο στην πόλη.
Στον πρώτο του αιώνα ο σύλλογος πέρασε πόλεμο, Κατοχή, Εμφύλιο και δικτατορία. Κι όμως, κάθε φορά βρήκε τρόπο να σταθεί ξανά στα πόδια του, με στήριγμα την πόλη και τους ανθρώπους της. Η τροπαιοθήκη του δεν είναι γεμάτη τίτλους, αλλά η σχέση του με το Αγρίνιο είναι μοναδική.
Γυμναστικός και… φιλεκπαιδευτικός
Ο πλήρης τίτλος είναι Γυμναστικός Φιλεκπαιδευτικός Σύλλογος Παναιτωλικός, και η λέξη «φιλεκπαιδευτικός» δεν μπήκε τυχαία. Ο σύλλογος λειτούργησε στο Αγρίνιο νυχτερινές σχολές, τμήματα εκμάθησης γαλλικών και υπηρεσία παιδονομίας. Τα νυχτερινά σχολεία λειτούργησαν ως το 1983 και βοήθησαν χιλιάδες παιδιά, κυρίως από φτωχές οικογένειες.
Το έργο αυτό το κατέγραψε σε βιβλίο ο ερευνητής Περικλής Χαντζής, που ασχολήθηκε με το θέμα για 25 χρόνια.
Κίτρινο, μπλε και «Καναρίνια»
Τα χρώματα του συλλόγου είναι το κίτρινο και το μπλε, γι' αυτό λέγεται και «κυανοκίτρινος». Οι πηγές που βρήκαμε δεν εξηγούν γιατί επιλέχθηκε ο συγκεκριμένος συνδυασμός.
Από τη δεκαετία του 1960 οι οπαδοί αποκαλούν την ομάδα «Καναρίνια», ακριβώς λόγω του κίτρινου. Το καναρίνι έγινε και μασκότ, με το όνομα PANETOS.
Από τη δεκαετία του 1980 τη φανέλα έχουν ντύσει πολλές εταιρείες, ανάμεσά τους οι Diadora, Puma, Nike και Adidas. Σήμερα κατασκευαστής είναι η Erreà. Στο στήθος, σε όλες τις εποχές, βρίσκεται ο ήρωας του επόμενου κεφαλαίου.
Ο Τίτορμος, «άλλος Ηρακλής»
Στο έμβλημα βρίσκεται ο Τίτορμος, ένας Αιτωλός βοσκός από την αρχαιότητα. Σύμφωνα με την παράδοση που διασώζει ο Αιλιανός, ο ολυμπιονίκης Μίλων ο Κροτωνιάτης ανέβηκε στα βουνά της Αιτωλίας για να δει τη δύναμή του. Ο Τίτορμος σήκωσε έναν τεράστιο βράχο, που ο Μίλων μόλις κατάφερε να μετακινήσει.
Τότε ο Μίλων φώναξε «Ούτος άλλος Ηρακλής». Η φράση έγινε το μότο του συλλόγου, και σήμερα ένα άγαλμα τεσσάρων μέτρων του γλύπτη Δημήτρη Στούμπου στέκεται έξω από το γήπεδο.
Γήπεδο, άνοδοι και μεγάλα ονόματα
Το γήπεδο του Παναιτωλικού εγκαινιάστηκε τον Οκτώβριο του 1930. Η ομάδα έπαιξε για πρώτη φορά στο Πανελλήνιο Πρωτάθλημα το 1954-55 και ανέβηκε στην Α' Εθνική το 1975, όπου έμεινε δύο σεζόν.
Ακολούθησαν δύσκολα χρόνια στις μικρότερες κατηγορίες. Η ομάδα έφτασε μέχρι τη Δ' Εθνική, όμως πήρε το πρωτάθλημα της Γ' Εθνικής το 1984-85 και της Δ' Εθνικής το 2003-04.
Το 2011 κατέκτησε τη Football League με ρεκόρ 75 βαθμών και από το 2013 παίζει σταθερά στη Super League. Η καλύτερη θέση της ήταν η 7η, το 2014-15.
Από το Αγρίνιο ξεκίνησε ο Στράτος Αποστολάκης, για χρόνια ρέκορντμαν συμμετοχών της Εθνικής με 96, αλλά και ο Πέτρος Μίχος. Ο Γιώργος Κούσας έχει τις περισσότερες συμμετοχές με τη φανέλα (210) και ο Γιώργος Θεοδωρίδης τα περισσότερα γκολ (34).
Γιόρτασε μαζί μας
Ο Παναιτωλικός έκλεισε τον πρώτο του αιώνα κρατώντας ζωντανό κάτι σπάνιο: την ιδέα ότι ένας σύλλογος μορφώνει κι όχι μόνο αγωνίζεται. Χρόνια πολλά στα Καναρίνια για τα 101 τους χρόνια, και πάντα ψηλά ο Τίτορμος!
Δες τις συλλεκτικές φανέλες στο sportarena.gr.
Φωτογραφία: Ο Παναιτωλικός σε φιλικό με τη Φιορεντίνα, Μοένα 2016 – Holapaco77, Wikimedia Commons, άδεια CC BY-SA 4.0.