Στις 13 Φεβρουαρίου 1911 καταχωρίστηκε επίσημα στο Σπλιτ ένας σύλλογος με όνομα βγαλμένο από τους θρύλους των Βαλκανίων: η Χάιντουκ. Στις 13 Φεβρουαρίου 2027 η Χάιντουκ Σπλιτ κλείνει 116 χρόνια. Είναι μια ομάδα που έπαιξε μπάλα ακόμα και μέσα στον πόλεμο, ως ομάδα της αντίστασης.

Μια ιδέα σε μια μπιραρία της Πράγας

Οι ιδρυτές ήταν φοιτητές από το Σπλιτ που σπούδαζαν στην Πράγα. Σύμφωνα με την παράδοση, η ιδέα γεννήθηκε στη θρυλική μπιραρία U Fleků, ενώ πρότυπό τους ήταν η Σλάβια Πράγας. Ανάμεσά τους ήταν οι Φάμπιαν Καλιτέρνα, Λουτσιάν Στέλα, Ίβαν Σάκιτς και Βιεκοσλάβ Ιβάνισεβιτς.

Για όνομα ζήτησαν τη γνώμη του καθηγητή Γιόσιπ Μπάρατς, που τους πρότεινε το «Χάιντουκ». Οι χαϊντούκοι ήταν οι λαϊκοί αντάρτες που πολεμούσαν τους Οθωμανούς, κάτι σαν Ρομπέν των Δασών των Βαλκανίων, και το όνομα σήμαινε θάρρος και προστασία του αδύναμου.

Λευκά πανιά σε μπλε θάλασσα

Η πρώτη φανέλα δεν ήταν λευκή: είχε κόκκινες και λευκές ρίγες, και αργότερα κόκκινες και μπλε. Το 1914 η ομάδα πέρασε στη λευκή φανέλα με μπλε σορτσάκι και κάλτσες, που για τους ντόπιους θυμίζει λευκά πανιά πάνω στη μπλε Αδριατική.

Το σήμα, σχέδιο του Ιβάνισεβιτς, είναι η κροατική σκακιέρα με μπλε περίγραμμα. Στα χρόνια της Αυστροουγγαρίας ήταν μια καθαρή δήλωση ταυτότητας. Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο μπήκε για λίγο στο σήμα ένα κόκκινο αστέρι, και η σκακιέρα επέστρεψε το 1990.

Οι προμηθευτές άλλαξαν πολλές φορές, από την Diadora και την Umbro ως τη Macron, που έντυσε την ομάδα από το 2013 ως το 2024. Σήμερα τη λευκή φανέλα την υπογράφει η Adidas, χωρίς όμως να αγγίζει τον βασικό κανόνα: λευκό πάνω, μπλε κάτω.

Ομάδα της αντίστασης

Το 1941 το Σπλιτ προσαρτήθηκε στην Ιταλία και η Χάιντουκ κλήθηκε να παίξει στο ιταλικό πρωτάθλημα ως «AC Spalato». Αρνήθηκε και σταμάτησε να αγωνίζεται. Το 1944 ξαναγεννήθηκε στο νησί Βις ως επίσημη ομάδα των παρτιζάνων.

Στους αγώνες της έδινε το παρών ακόμα και ο Τίτο. Το 1945 έπαιξε στο απελευθερωμένο Μπάρι με μια μικτή του βρετανικού στρατού μπροστά σε πάνω από 40.000 θεατές. Την ίδια χρονιά, σε περιοδεία στον Λίβανο, ο Σαρλ ντε Γκωλ την ανακήρυξε επίτιμη ομάδα της Ελεύθερης Γαλλίας.

Αήττητοι, Torcida και Poljud

Το 1950 η Χάιντουκ πήρε το πρωτάθλημα Γιουγκοσλαβίας χωρίς ούτε μία ήττα, με 10 νίκες και 8 ισοπαλίες. Είναι το μοναδικό αήττητο πρωτάθλημα στην πρώην Γιουγκοσλαβία και την Κροατία. Ο τίτλος κρίθηκε στις 29 Οκτωβρίου με 2-1 επί του Ερυθρού Αστέρα.

Μία μέρα νωρίτερα, φοιτητές από το Σπλιτ είχαν ιδρύσει την Torcida, με πρότυπο τους Βραζιλιάνους οπαδούς. Θεωρείται η παλαιότερη οργανωμένη ομάδα οπαδών στην Ευρώπη.

Από το 1979 η ομάδα παίζει στο Poljud, το γήπεδο σε σχήμα κοχυλιού που έχτισε ο Μπόρις Μάγκας για τους Μεσογειακούς Αγώνες. Ως τότε έπαιζε στο Stari plac. Στα χρόνια του Poljud η Χάιντουκ έγινε η πρώτη πρωταθλήτρια της ανεξάρτητης Κροατίας, το 1992, και το 1995 έφτασε στα προημιτελικά του Champions League, όπου σταμάτησε στον Άγιαξ.

Από τη λευκή φανέλα πέρασαν ο Φράνε Μάτοσιτς, πρώτος σκόρερ στην ιστορία της με 211 επίσημα γκολ, ο τερματοφύλακας Βλάντιμιρ Μπεάρα, ο Μπέρναρντ Βούκας, ο Ρόμπερτ Γιάρνι, ο Άλεν Μπόκσιτς, ο Ίγκορ Στίματς, ο Ντάριο Σρνα και, στα χρόνια μας, ο Μάρκο Λίβαγια.

Γιόρτασε μαζί μας

Από μια μπιραρία της Πράγας στις κερκίδες του Poljud, η Χάιντουκ είναι πολύ περισσότερο από ποδοσφαιρική ομάδα για τη Δαλματία. Η λευκή της φανέλα κουβαλά τη θάλασσα, την ιστορία και την περηφάνια μιας ολόκληρης πόλης.

Χρόνια πολλά, Χάιντουκ, για τα 116 σου χρόνια! Να ακούγεται πάντα δυνατά η Torcida.

Δες τις συλλεκτικές φανέλες στο sportarena.gr.

Φωτογραφία: Το γήπεδο Poljud στο Σπλιτ – Quintin Soloviev, Wikimedia Commons, άδεια CC BY 4.0.