Στις 23 Οκτωβρίου 1940 γεννήθηκε στο Τρες Κοράσονς της Βραζιλίας ο Έντσον Αράντες ντο Νασιμέντο. Ο κόσμος τον έμαθε ως Πελέ. Φέτος θα έκλεινε τα 86. Έφυγε στις 29 Δεκεμβρίου 2022, όμως η εικόνα του με το 10 στην πλάτη δεν έχει ξεθωριάσει. Για τα γενέθλιά του λέμε την ιστορία του μέσα από τις φανέλες που φόρεσε.

Το λευκό της Σάντος

Όλα ξεκίνησαν στη Σάντος. Ο Πελέ υπέγραψε επαγγελματικό συμβόλαιο τον Ιούνιο του 1956, όταν ήταν μόλις 15 ετών. Στο ντεμπούτο του, τον Σεπτέμβριο της ίδιας χρονιάς, σκόραρε το πρώτο γκολ της καριέρας του σε μια νίκη με 7-1.

Η Σάντος, που οι οπαδοί της αποκαλούν «Πέισι» (το ψάρι), αγωνίζεται παραδοσιακά στα λευκά. Με αυτή τη φανέλα ο Πελέ σημείωσε 643 γκολ σε 659 αγώνες. Πήρε επίσης δύο Κόπα Λιμπερταδόρες και δύο Διηπειρωτικά Κύπελλα, το 1962 και το 1963.

Πώς γεννήθηκε το κίτρινο της Βραζιλίας

Μέχρι το 1950 η Βραζιλία έπαιζε με λευκή φανέλα και μπλε γιακά. Μετά τη βαριά ήττα στο Μαρακανά, πολλοί είπαν ότι τα χρώματα αυτά δεν εκπροσωπούσαν τη χώρα. Μια εφημερίδα προκήρυξε τότε διαγωνισμό για εμφάνιση με τα χρώματα της σημαίας.

Νικητής ήταν ο 19χρονος Άλντιρ Γκαρσία Σλε από την Πελότας. Πρότεινε κίτρινη φανέλα με πράσινα τελειώματα και μπλε σορτσάκι. Η νέα εμφάνιση φορέθηκε πρώτη φορά τον Μάρτιο του 1954, σε αγώνα με τη Χιλή.

1958: ένα 10 που ήρθε τυχαία

Στο Μουντιάλ της Σουηδίας ο Πελέ ήταν 17 ετών. Σύμφωνα με την πιο διαδεδομένη εκδοχή, η βραζιλιάνικη ομοσπονδία δεν έδωσε αριθμούς για τους παίκτες της και τους μοίρασε η FIFA. Έτσι το 10 έπεσε στον Πελέ.

Η ομοσπονδία της Βραζιλίας δεν έχει δώσει ποτέ επίσημη εξήγηση, και ο ίδιος ο Πελέ έλεγε κατά καιρούς διαφορετικές ιστορίες. Όπως και να έγινε, το νούμερο έμεινε δικό του για πάντα.

Ο τελικός στα μπλε

Στον τελικό με τη Σουηδία υπήρχε ένα πρόβλημα. Και οι δύο ομάδες φορούσαν κίτρινα. Η Βραζιλία δεν είχε φέρει δεύτερη εμφάνιση, οπότε οι υπεύθυνοι αγόρασαν μπλε φανέλες και έραψαν πάνω τους το σήμα της ομοσπονδίας.

Η Βραζιλία νίκησε 5-2 και ο Πελέ πέτυχε δύο γκολ. Είναι ακόμη ο νεότερος σκόρερ σε τελικό Μουντιάλ. Από τότε το μπλε είναι η δεύτερη εμφάνιση της Σελεσάο.

Μεξικό 1970: το κίτρινο σε έγχρωμη οθόνη

Το Μουντιάλ του 1970 ήταν το πρώτο που πολλοί τηλεθεατές είδαν έγχρωμα, και το κίτρινο της Βραζιλίας έγινε θρύλος. Μετά τον αγώνα με την Αγγλία, ο Πελέ και ο Μπόμπι Μουρ αντάλλαξαν φανέλες σε μια εικόνα που έμεινε στην ιστορία.

Στον τελικό με την Ιταλία (4-1) ο Πελέ άνοιξε το σκορ με κεφαλιά και έδωσε την πάσα για το γκολ του Κάρλος Αλμπέρτο. Πήρε τη Χρυσή Μπάλα, και η Βραζιλία κράτησε για πάντα το τρόπαιο Ζιλ Ριμέ.

Κόσμος της Νέας Υόρκης: ξανά στα λευκά

Τον Ιούνιο του 1975 ο Πελέ υπέγραψε στον Κόσμο της Νέας Υόρκης. Η ομάδα έπαιζε ως τότε στα πράσινα. Με τον ερχομό του, η βασική εμφάνιση έγινε λευκή όπως της Σάντος και η πράσινη έγινε η δεύτερη.

Το 1977 ο Κόσμος κατέκτησε το Soccer Bowl. Στον αποχαιρετιστήριο αγώνα του, απέναντι στη Σάντος, ο Πελέ έπαιξε ένα ημίχρονο με κάθε ομάδα.

Για τους συλλέκτες

Οι φανέλες του Πελέ είναι από τα πιο περιζήτητα αντικείμενα στη συλλεκτική αγορά. Τον Ιούλιο του 2026 ο οίκος Sotheby's πούλησε για 4,9 εκατομμύρια δολάρια τη φανέλα με το 10 από τον τελικό του 1958. Ο Πελέ την είχε χαρίσει στον συγκάτοικό του, Ντίντα. Είναι η δεύτερη ακριβότερη ποδοσφαιρική φανέλα που έχει πουληθεί ποτέ.

Για τους περισσότερους από εμάς, μια ρετρό φανέλα της Βραζιλίας του 1958 ή του 1970 είναι ο πιο ωραίος τρόπος να κρατάμε ζωντανή αυτή την ιστορία.

Χρόνια πολλά, Βασιλιά.

Δες τις συλλεκτικές φανέλες στο sportarena.gr.

Φωτογραφία: Ο Πελέ με τη Βραζιλία στον φιλικό αγώνα με τη Μάλμε, 8 Μαΐου 1960 – AFP/SCANPIX, Wikimedia Commons, κοινό κτήμα (public domain).